Hội thảo khoa học: "Nông thôn Việt Nam - Truyền thống và Hiện đại"

26/11/2023

Hướng tới Lễ Kỷ niệm 70 thành lập Viện Sử học (1953 - 2023), ngày 24/11/2023 tại Hà Nội, Viện Sử học phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, cùng sự đồng hành của Quỹ đổi mới sáng tạo Vingroup (VinIF) tổ chức Hội thảo khoa học: Nông thôn Việt Nam - Truyền thống và Hiện đại. Hội thảo đã nhận được 38 tham luận của các nhà nghiên cứu thuộc Viện Sử học, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam); Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội; Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh; Đại học Sư phạm Hà Nội; Viện Lịch sử quân sự (Bộ Quốc phòng); Đại học Vinh, một số học giả Hàn Quốc,... Các tham luận đã đề cập đến nhiều khía cạnh của làng xã và nông thôn Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại.

Hướng tới "Lễ Kỷ niệm 70 năm thành lập Viện Sử học (1953 - 2023)", ngày 24/11/2023 tại Hà Nội, Viện Sử học phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cùng sự đồng hành của Quỹ đổi mới sáng tạo Vingroup (VinIF) tổ chức Hội thảo Khoa học: Nông thôn Việt Nam - truyền thống và hiện đại.  

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được 38 tham luận của các tác giả thuộc Viện Sử học, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam); Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội; Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh; Đại học Sư phạm Hà Nội; Viện Lịch sử quân sự (Bộ Quốc phòng); Đại học Vinh; một số học giả Hàn Quốc;… Nội dung các tham luận đã bao quát về nông thôn xuyên suốt các thời kỳ lịch sử Việt Nam. Trong đó, giai đoạn Lịch sử Việt Nam Cổ Trung đại có 15 tham luận; giai đoạn Lịch sử Việt Nam Cận đại có 8 tham luận; giai đoạn Lịch sử Việt Nam Hiện đại có 15 tham luận.  

Các bài tham luận đều xoay quanh chủ đề nông thôn với những đặc trưng truyền thống, những thách thức đối với truyền thống và những chuyển biến ở nông thôn trong nhiều thời điểm lịch sử khác nhau. Nội dung các bài tham luận đã khái quát 5 chủ đề nổi bật:

Thứ nhất, về sự hình thành làng xã - tổ chức xã hội và tổ chức quản lý xã thôn có các bài: Vài nét về làng Việt ở đồng bằng Bắc bộ và vai trò của nó trong tiến trình lịch sử cổ, trung đại Việt Nam (PGS.TS. Nguyễn Minh Tường); Hương ước với việc quản lý tổ chức xã hội ở làng xã đồng bằng Bắc bộ (thế kỷ XIX - nửa đầu thế kỷ XX (PGS.TS. Vũ Duy Mền); Thôn Thủ Trung (Xã Kim Chính, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình) - 195 năm thành lập (PGS.TS. Đào Tố Uyên); Các làng gốm cổ vùng Kinh Bắc (TS. Lê Thùy Linh); Tái cơ cấu quyền lực làng ở Việt Nam thời thuộc địa-Nhìn lại chủ nghĩa cộng hòa cơ sở (TS. Trần Thị Phương Hoa); Biến đổi hành chính và kinh tế ở nông thôn Nam Kỳ thời Pháp thuộc và những vấn đề đặt trong xây dựng nông thôn mới (TS. Lê Hữu Phước). 

Thứ hai, về chính sách của Nhà nước đối với nông thôn có các bài: Chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước về nông nghiệp, nông thôn và vai trò của giai cấp nông dân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay (PGS.TS. Nguyễn Văn Nhật); Từ cấm đoán đến khuyến khích: Sự thay đổi trong chính sách quản lý và phát triển chợ truyền thống ở Việt Nam thời kỳ Đổi mới (TS. Phạm Thị Hồng Hà); Giảm nghèo ở nông thôn trong giai đoạn 1986-2023 (TS. Lương Thị Hồng);

Thứ ba, về tổ chức sản xuất và đặc trưng kinh tế nông thôn có các bài viết: Thủ công nghiệp và buôn bán nhỏ ở nông thôn thời Lê sơ (PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Chi); Quản lý đất đai của nhà Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX qua thông tin địa bạ (PGS.TS. Phan Phương Thảo); Mạng lưới chợ ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX (TS. Bùi Văn Huỳnh); Thương nghiệp miền ven biển Bắc Bộ từ năm 1802 đến năm 1884 (TS. Đinh Thị Hải Đường); Hoạt động kinh tế thương nghiệp của người Hoa ở Đàng Trong thế kỷ XVII - XVIII (TS. Nguyễn Thị Hải); Chuyển biến của nông nghiệp và xã hội nông thôn Bắc Trung Kỳ thời Pháp thuộc (PGS.TS. Trần Vũ Tài); Hợp tác xã sản xuất nông nghiệp miền Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) (PGS.TS. Nguyễn Đình Lê); Sự phát triển hợp tác xã nông nghiệp Hàn Quốc và Việt Nam (TS. Lee Kyesun); Nông trường quốc doanh đối với khu vực nông thônViệt Nam trong hơn 35 năm đổi mới (1986-2022) (TS. Phạm Thị Vượng); Tích tụ ruộng đất ở nông thôn nhìn từ thực tiễn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam giai đoạn 2015-2020 (TS. Lê Văn Phong); Nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay: Thực trạng và những vấn đề đặt ra (TS. Ngô Hoàng Nam); Sản xuất nông nghiệp của người nông dân huyện Củ Chi trong nền nông nghiệp công nghệ cao hiện nay (TS. Nguyễn Thu Vân);

Thứ tư, về tổ chức an ninh và vai trò của xã thôn trong bảo vệ chủ quyền quốc gia được đề cập đến trong các bài viết: Dân binh làng xã trong chiến tranh giữ nước thời trung đại (PGS.TS. Lê Đình Sỹ); Hoạt động đánh bắt cá của ngư dân miền Trung với công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo (TS.Vũ Thu Giang và TS.Nguyễn Thu Hạnh).

Thứ năm, văn hóa, xã hội-giáo dục ở nông thôn từ truyền thống đến hiện đại có nhiều tham luận nhất, đó là: Giáo dục, khoa cử Nho học và làng xã - Sự tác động hai chiều (Qua tìm hiểu về một làng khoa bảng xứ Thanh) (PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuệ); Nho giáo hoá ở làng xã thời Lê sơ- mục đích, biện pháp và ý nghĩa (PGS.TS. Phan Ngọc Huyền); Làng Việt truyền thống - Nhìn từ làng Khoa bảng Nho học (TS. Ngô Vũ Hải Hằng); Xếp đặt chức học quan -  một phương thức xây dựng và phát triển giáo dục Nho học ở Nam Bộ dưới triều Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX (TS. Trịnh Thị Hà); Giáo dục, khoa cử ở làng xã Việt Nam thời trung đại (Qua nghiên cứu trường hợp làng khoa bảng Cổ Định, Thanh Hóa) (TS. Nguyễn Văn Bảo); Biến đổi phong tục tập quán ở làng xã đồng bằng Bắc Kỳ từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945 (TS. Nguyễn Thị Lệ Hà); Ảnh hưởng của cộng đồng người Hoa đến đời sống xã hội vùng nông thôn biên giới phía Bắc nửa cuối thế kỷ XIX (ThS. Đỗ Xuân Trường); Phòng dịch ở nông thôn Bắc Kỳ giai đoạn 1927-1945 (TS. Bùi Thị Hà); Chủ đề nông dân trên báo Thanh niên (1925-1930) (ThS. Trần Thị Thanh Huyền); Giáo dục làng xã ở Thái Bình qua một số tư liệu hương ước và văn bia (ThS. Nguyễn Văn Biểu); Chuyển biến đời sống xã hội của cư dân huyện Từ Liêm (Hà Nội) từ năm 1996 đến năm 2013 trong bối cảnh đô thị hóa (TS. Lê Thị Thu Hằng); Mạng lưới y tế ở nông thôn miền Bắc Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 (TS. Nguyễn Thị Dung Huyền); Sự thay đổi diện mạo giáo dục vùng nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long từ năm 1986 đến năm 2023 (TS. Trương Thùy Dung); Biến đổi xã hội, văn hóa nông thôn ven đô Hà Nội: Trường hợp thôn Đồng Bụt, xã Ngọc Liệp, huyện Quốc Oai (TS. Đỗ Danh Huấn).

Tại Hội thảo, đã có nhiều tham luận được trình bày, đại diện cho các giai đoạn lịch sử khác nhau, như làng xã và nông thôn thời cổ trung đại ở Việt Nam, đến cận đại và hiện đại. Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng đưa ra nhiều câu hỏi cho các tham luận trình bày liên quan đến vấn đề làng xã và nông thôn Việt Nam - truyền thống và hiện đại.

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đã nhấn mạnh tính cấp thiết, ý nghĩa học thuật của Hội thảo, điểm lại những kết quả hội thảo đã đạt được; đồng thời qua các tham luận, sự thảo luận của các nhà nghiên cứu tại Hội thảo đã đặt ra nhiều vấn đề về nông thôn Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới. 


Viện Sử học


Xem tin phát hành ngày:

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN SỬ HỌC - VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

Bản quyền thuộc về Viện Sử Học
Copyright 2023- Viện Sử Học
Địa chỉ: Số 38, phố Hàng Chuối, Phạm Đình Hổ, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Điện thoại: (024)39713200
Email: viensuhoc@vass.gov.vn