Hội thảo khoa học: Anh hùng dân tộc Lê Lợi và nhân dân Thanh Hóa với khởi nghĩa Lam Sơn

02/10/2018
Sáng ngày 20/9, tại Trung tâm Hội nghị 25B, Sở Văn hóa – Thể thao và du lịch đã phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Anh hùng dân tộc Lê Lợi và nhân dân Thanh Hóa với khởi nghĩa Lam Sơn". Đây là một trong những hoạt động kỷ niệm 600 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 590 năm vua Lê Thái Tổ đăng quang, tưởng niệm 585 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Lê Lợi và Lễ hội Lam Kinh năm 2018.

Tham dự hội thảo có PGS. TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử, GS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử, PGS. TS Phạm Mai Hùng, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử, PGS. TS Đinh Quang Hải, Viện trưởng Viện Sử học, PGS. TS Nguyễn Đức Nhuệ,  Phó Viện trưởng Viện Sử học. Phía tỉnh Ủy có Đồng chí Phạm Đăng Quyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đồng chí Phạm Duy Phương, Giám đốc Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Thanh Hóa. Ngoài ra còn có đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà khoa học thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Viện sử học, Viện lịch sử quân sự Việt Nam, Viện Trần Nhân Tông, Hội dân tộc học và nhân học Việt Nam; các nhà nhà nghiên cứu của tỉnh Thanh Hóa, cùng một số nhà nghiên cứu đến từ các trường đại học trong và ngoài tỉnh.

 

 

Thay mặt đoàn chủ tịch, PGS. TS Đinh Quang Hải đã trình bày báo cáo đề dẫn hội thảo vả khẳng định, Hội thảo lần này không chỉ có ý nghĩa kỷ niệm 600 năm cuộc khởi nghĩa Lam Sơn mà còn hướng tới mục đích trao đổi, chia sẻ, thảo luận và đi đến thống nhất đánh giá tầm vóc, vị trí cũng như vai trò quan trọng của anh hùng dân tộc Lê Lợi, của nhân dân Thanh Hóa và cuộc khởi nghĩa Lam sơn trong tiến trình lịch sử dân tộc.

 

 

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Đăng Quyền đã gửi lời cảm ơn các đại biểu, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu tham dự hội thảo, đồng thời nhấn mạnh: Từ trước đến nay, trong các cuộc hội thảo và nhiều công trình nghiên cứu khoa học, thân thế, sự nghiệp, vai trò của Anh hùng dân tộc và nhân dân Thanh Hóa với Khởi nghĩa Lam Sơn đã được khẳng định. Tại hội thảo lần này, một số vấn đề xung quanh cuộc khởi nghĩa cần làm sáng rõ hơn, đó là: thân thế, sự nghiệp của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu; vai trò nòng cốt cũng như những đóng góp của nhân dân Thanh Hóa trong khởi nghĩa Lam Sơn; xác định chính xác một số địa danh liên quan đến cuộc khởi nghĩa…Đây sẽ là những cứ liệu lịch sử quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống, bảo tồn và phát huy các giá trị của khởi nghĩa Lam Sơn.

 

 

Hội thảo nhận được 45 bản tham luận, trong đó 12 tham luận được trình bày và chia làm 3 phiên thảo luận:

 

Phiên thứ nhất: Vai trò của Thanh Hóa trong giai đoạn đầu cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn. Các tham luận đã phân tích, làm rõ bối cảnh lịch sử đất nước Đại Việt (trong đó có Thanh Hóa) cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV từ đó khẳng định vị thế vùng đất Lam Sơn và những đóng góp trực tiếp của nhân dân Thanh Hóa, trong đó có sự đóng góp của đồng bào các dân tộc miền núi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn cũng như đóng góp của những nhân vật như Lê Lai, Lê Trạch, Nguyễn Chích, Đinh Lễ..v..v những nhân tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi to lớn của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc thế kỷ XV.

 

 

Phiên thứ hai, Khởi nghĩa Lam Sơn phát triển thành chiến tranh nhân dân giải phóng đất nước và sự nghiệp của Anh hùng dân tộc Lê Lợi. Với 14 tham luận, các tác giả đã tiếp tục khẳng định Anh hùng dân tộc Lê Lợi là một nhà tổ chức tài ba, nhà quân sự kiệt xuất, có nhãn quan chính trị sáng suốt, tài đức vẹn toàn… đóng vai trò là thủ lĩnh tối cao, quyết định thắng lợi của Khởi nghĩa Lam Sơn. Đồng thời, các tác giả cũng chỉ rõ “tính chất nhân dân rộng rãi” - đặc điểm nổi bật và cũng là cội nguồn sức mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

 

Phiên thứ ba với chủ đề Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Các tham luận đã khẳng định giá trị của các si sản vật thể và phi vật thể gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đặc biệt là Khu di tích Quốc gia đặt biệt Lam Kinh (Thọ Xuân, Thanh Hóa). Những ý kiến về giải pháp tu bổ, tôn tạo, phục hồi cũng đã định hướng, gợi mở cho các cấp, các ngành và nhân dân hiểu và gắn kết hài hòa giữa việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

 

 

Tổng kết tại Hội thảo, GS.NGND Nguyễn Quang Ngọc khẳng định: Chiến thắng ngoại xâm và giải phóng dân tộc là hai khái niệm khác nhau. Có phân biệt được điều đó thì ta mới thấy Lê Lợi không chỉ là anh hùng giải phóng dân tộc, người đặt nền móng mở ra sự thịnh trị của vương triều Hậu Lê, ông được ví như vị tổ trung hưng thứ hai của dân tộc Việt Nam sau Ngô Quyền. Hội thảo “Anh hùng dân tộc Lê Lợi và nhân dân Thanh Hóa với khởi nghĩa Lam Sơn” đã cung cấp nhiều thông tin, tư liệu quý báu được nghiên cứu bằng các phương pháp truyền thống và hiện đại, thông tin đa chiều, toàn diện đã và đang thể hiện tính đúng đắn, gần với lịch sử hơn. Những nghiên cứu về khởi nghĩa Lam Sơn ngày càng được triển khai sâu rộng, tìm kiếm nguồn tư liệu ở nhiều nơi, vùng, miền khác nhau dần mang đến sự thuyết phục công luận. Hội thảo đã có những lý giải vừa tổng thể vừa cụ thể về Lê Lợi và quê hương Thanh Hóa…Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn không ít vấn đề về khởi nghĩa Lam Sơn cần được nghiên cứu kỹ hơn như một số địa danh, nhân vật lịch sử chưa có sự thống nhất. Hay như việc biến di sản của cha ông thành nguồn lực cho sự phát triển cũng cần có những chiến lược cụ thể, rõ ràng hơn.

 

 

Những kết quả nghiên cứu tại Hội thảo lần này đã cung cấp thêm nhiều thông tin mới, tư liệu mới; đánh dấu một bước tiến đáng kể trong nghiên cứu, đánh gía về thân thế, sự nghiệp của anh hùng dân tộc Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn.

Hoàng Hà

Giáo sư Văn Tạo (1926 - 2017) (12/04/2017)

Giáo sư Văn Tạo, tên thật là Nguyễn Xuân Đào, sinh ngày 29 tháng 4 năm 1926, tại La Tỉnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, công tác ở Ban Văn Sử Địa từ ngày 8 tháng 12 năm 1953 đến năm 1960, ở Viện Sử học từ năm 1960 đến tháng 12 năm 1999 nghỉ hưu. Công tác Đảng từ năm 1953, Đảng ủy viên Đảng ủy Ủy ban Khoa học Nhà nước (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) 1959-1960.