Sinh hoạt khoa học: Lao động Culi người Việt trong mối quan hệ tam giác “Việt Nam - Australia - New Caledonia”

01/08/2018
Ngày 17 tháng 7 năm 2018, tại Viện Sử học - số 38 Hàng Chuối - Hà Nội, TS. Nadia Rhook - Giảng viên trường Đại học Tây Úc (University of Western Australia) đã có buổi thuyết trình khoa học với chủ đề: Lao động Culi người Việt trong mối quan hệ tam giác “Việt Nam - Australia - New Caledonia”. Nadia Rhook, là Tiến sỹ, giảng viên nghiên cứu chuyên về lịch sử bản địa, thuộc địa tại Đại học Tây Úc.

Tham dự buổi thuyết trình có PGS.TS Đinh Quang Hải-Viện trưởng Viện Sử học, PGS.TS Tạ Thị Thúy; PGS. TS Võ Kim Cương; PGS. TS Lê Trung Dũng, cùng đông đảo các cán bộ nghiên cứu của Viện Sử học.

 

 

Nội dung chủ yếu của buổi thuyết trình xoay quanh vấn đề về Lao động Cu-li người Việt trong mối quan hệ tam giác giữa Việt Nam - Australia và New Caledonia. Tại buổi thuyết trình, TS Nadia cũng giải thích thêm về mối quan hệ giữa Australia và Việt Nam, rằng trước đây nhiều người chỉ biết đến mối quan hệ Australia và Việt Nam được thiết lập từ sau năm 1975. Tuy nhiên, trên thực tế, ngay từ thập niên 50, đã có khá nhiều sinh viên Việt Nam sang theo học tại các trường ở Australia. Thậm chí, nếu tính những lao động cu-li của Việt Nam đến Úc để sang các quần đảo ở Thái Bình Dương lao động thì mối liên hệ này còn bắt đầu sớm hơn nữa.

 

 

Theo những nghiên cứu của TS Nadia, vào năm 1927 một con tàu chở 400 công nhân Việt Nam đi làm tại các mỏ và đồn điền cà phê ở New Calonia đã cập cảng ở Australia. Quan hệ tam giác giữa Việt Nam, Australia và New Calonia bắt đầu xuất hiện, trong đó Australia trở thành điểm trung chuyển quan trọng của các con tàu chở lao động Việt Nam đến New Calonia. Học giả cũng chỉ ra những điểm giống và khác nhau trong cấu trúc thực dân ở Austrlia và New Calonia. Những mâu thuẫn giữa thực dân Anh và thực dân Pháp xung quanh chế độ sử dụng lao động Cu - li. Chính quyền ở Úc cho rằng việc sử dụng lao động Cu - li là vô nhân đạo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các tàu chở lao động Việt Nam của Pháp thường xuyên mua dầu ở các cảng của Australia để chạy tàu, lao động Việt Nam làm việc tại những đồn điền sản xuất đồng xu – một thứ hàng hóa Australia đang cần vào thời điểm đó. Và quan trọng hơn cả, theo tác giả, bản thân chính quyền ở Australia cũng từng sử dụng lao động cu – li bản địa là những người Kanaka. Do vậy, Australia vẫn phải cho những thuyền chở lao động Việt Nam của Pháp cập cảng.

 

 

Sang thập niên 50, mối liên hệ tam giác Việt Nam – Australia – New Calonia tiếp tục được duy trì. Một số lao động Việt Nam ở New Calonia đã trở về Việt Nam với hi vọng tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn sau khi nghe về Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), 1/3 số lao động Việt Nam ở New Calonia đã trở về tổ quốc, 2/3 còn lại tiếp tục sống ở New Calonia. Trong số những người này, có rất nhiều người trở nên thành đạt, có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển cũng như phong trào đòi độc lập ở New Calonia. TS Nadia cũng đưa ra trường hợp của Andrea Dang - ông là một ông chủ kinh doanh mỏ giàu có ở New Calonia. Trong thời gian phong trào đòi độc lập ở hòn đảo này lên cao, Andrea Dang đã ủng hộ cho thủ lĩnh phong trào là Jean – Marie Tjibaou. Sau khi Tjibaou bị ám sát, Andrea Dang từ Australia đã trở về New Calonia và tiếp tục con đường đòi độc lập cho hòn đảo này. Rõ ràng, dù hoàn cảnh có nhiều thay đổi, nhưng theo tiến sỹ Nadia, mối liên hệ giữa Việt Nam – Australia – New Calonia vẫn tồn tại, và những người công nhân Việt Nam năm nào cùng với thế hệ sau của họ chính là một trong những nhịp cầu kết nối.

 

 

Buổi sinh hoạt diễn ra sôi nổi với những trao đổi về mặt chuyên môn của PGS. TS Tạ Thị Thúy, các cán bộ nghiên cứu lịch sử Việt Nam cận đại với TS Nadia xoay quanh vấn đề lao động Culi của Việt Nam trong mối quan hệ tam giác kể trên. PGS. TS. Đinh Quang Hải- Viện trưởng Viện Sử học cũng cho rằng, nghiên cứu của TS. Nadia đã cung cấp những góc nhìn mới về vấn đề Lao động Culi ở thuộc địa, nhất là lao động Culi Việt Nam, đây là một vấn đề hay rất cần được khai thác, nghiên cứu thêm. Thay mặt cho Viện Sử học, đồng chí bày tỏ mong muốn sẽ tiếp tục có những hợp tác, trao đổi về mặt học thuật, chuyên môn giữa Viện Sử học với TS Nadia Rhook nhằm khai thác, trao đổi nguồn sử liệu mới đồng thời mở rộng hướng nghiên cứu chuyên sâu cho các cán bộ trẻ của Viện Sử học.

 

 

Buổi sinh hoạt khoa học kết thúc tốt đẹp vào hổi 11h30 cùng ngày.

PV

Giáo sư Văn Tạo (1926 - 2017) (12/04/2017)

Giáo sư Văn Tạo, tên thật là Nguyễn Xuân Đào, sinh ngày 29 tháng 4 năm 1926, tại La Tỉnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, công tác ở Ban Văn Sử Địa từ ngày 8 tháng 12 năm 1953 đến năm 1960, ở Viện Sử học từ năm 1960 đến tháng 12 năm 1999 nghỉ hưu. Công tác Đảng từ năm 1953, Đảng ủy viên Đảng ủy Ủy ban Khoa học Nhà nước (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) 1959-1960.