Lễ Tưởng niệm 50 năm ngày mất và giới thiệu công trình sử học của Nhà giáo Đặng Huy Vận

01/03/2019
Nhà giáo Đặng Huy Vận (1930-1969), một trong những nhà sử học, nhà giáo thuộc thế hệ đầu tiên xây nền đắp móng và góp phần hình thành học hiệu Sử học Tổng hợp của Khoa Sử. Tròn sau nửa thế kỷ, gia đình THẦY cùng các vị lãnh đạo Nhà trường, các bạn đồng học, đồng nghiệp và các thế hệ học trò… tâm thành hội tụ trong lễ Tưởng niệm 50 năm ngày mất và giới thiệu công trình sử học của Nhà giáo Đặng Huy Vận.

 

Nhà sử học, nhà giáo Đặng Huy Vận sinh năm 1930 trong một gia đình nhà Nho ở làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định - một ngôi làng nổi tiếng hàng đầu xứ Nam về truyền thống yêu nước, hiếu học và khoa bảng. Năm 1953, ông tốt nghiệp phổ thông, bước vào nghề dạy học tại Trường cấp II Nguyễn Văn Luyện, thuộc Thị trấn Hậu Hiền, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá. Năm 1954, ông vào học Khoá 1, ngành Sử - Địa, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Năm 1957, sau khi tốt nghiệp, ông được giữ lại làm cán bộ giảng dạy và từ năm 1959 thì chuyển sang làm cán bộ giảng dạy ở Bộ môn Lịch sử Việt Nam Cận đại, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, dưới sự dìu dắt trực tiếp của Giáo sư Trần Văn Giầu. Là người vừa biết chữ Hán, thông thạo chữ Pháp và chữ Anh, lại đặc biệt hăng hái trong khảo sát, sưu tầm tư liệu thực địa, nhất là những nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa vũ trang, các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, ông đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng dựng cơ sở tư liệu cho việc nghiên cứu về lịch sử Việt Nam cận đại của Khoa Lịch sử nói chung. Chỉ trong vòng trên dưới mười năm, ông đã công bố 40 công trình khoa học, trong đó có 6 cuốn sách và 34 bài báo mà phần lớn do ông viết riêng, một số viết chung với các đồng nghiệp nhưng ông thường là người viết chính. Không chỉ là số lượng, những trang viết của ông, dù đã năm sáu thập niên trôi qua, chắc chắn đến nay và mai sau, vẫn là những trang viết có giá trị cho đời. Cũng trong trên dưới một thập kỷ đó, trên dưới một chục khoá học trò, rất nhiều người thành danh, thành nhà quản lý, nhà khoa học nổi tiếng có công dạy dỗ, đào tạo của ông.       

 

 

Giữa những năm sáu mươi, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn gay go quyết liệt. Đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc. Cùng với các đơn vị của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Khoa Lịch sử phải tạm xa nhà trường sơ tán về Vạn Thọ (Đại Từ - Thái Nguyên), về Vạn Thắng (Ba Vì - Hà Nội). Đó thực sự là những tháng ngày thử thách đối với thầy và trò khoa Lịch sử. Nhưng đó cũng là những tháng ngày thấm đượm tình đồng chí đồng bào. Trong điều kiện vật chất nhiều khó khăn thiếu thốn, ông dường như đã tận lực vì niềm đam mê và trách nhiệm. Xin trích lại lời Tiến sĩ Đặng Thị Vân Chi, con gái duy nhất của ông viết về cha mình những ngày này: “Cha tôi tranh thủ… không còn được là bao”. Ông đã ra đi vào ngày 22 tháng 2 năm 1969, ở độ tuổi sung sức nhất của cuộc đời và sự nghiệp khoa học.  

 

 

Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội được thành lập năm 1956, đến nay đã trải qua hơn sáu thập kỷ xây dựng và phát triển. Những ngày đầu xây nền đắp móng muôn vàn khó khăn, nhưng bù lại, Khoa có được một đội ngũ các nhà khoa học tài năng và vô cùng tâm huyết với sự phát triển của Khoa và của cả nền sử học nước nhà. Dưới sự dẫn dắt của các Giáo sư Trần Đức Thảo, Đào Duy Anh, Trần Văn Giầu, một lớp cán bộ trẻ có thể nói là xuất chúng của Khoa đã nhanh chóng trưởng thành, và chỉ trong trên dưới một thập niên những năm sáu mươi, các thầy đã đọc rất nhiều, đã đi rất nhiều, đã viết rất nhiều, đã để lại đời rất nhiều những công trình để đời. Trong số này, có nhà sử học, nhà giáo Đặng Huy Vận.   

 

 

Hôm nay, nhằm ngày 22-2-2019, đúng ngày giỗ ông theo lịch dương, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội cùng gia đình, bạn bè, học trò, hậu bối trang trọng tổ chức lễ tưởng niệm 50 năm ngày ông ra đi, cũng đồng thời giới thiệu công trình sử học là tập thành các trước tác sử học của ông: “Phong trào yêu nước chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX”, của nhà sử học, nhà giáo Đặng Huy Vận.   

 

P.V

Giáo sư Văn Tạo (1926 - 2017) (12/04/2017)

Giáo sư Văn Tạo, tên thật là Nguyễn Xuân Đào, sinh ngày 29 tháng 4 năm 1926, tại La Tỉnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, công tác ở Ban Văn Sử Địa từ ngày 8 tháng 12 năm 1953 đến năm 1960, ở Viện Sử học từ năm 1960 đến tháng 12 năm 1999 nghỉ hưu. Công tác Đảng từ năm 1953, Đảng ủy viên Đảng ủy Ủy ban Khoa học Nhà nước (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) 1959-1960.