image banner

NGHIỆM THU CHÍNH THỨC NHIỆM VỤ KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CẤP BỘ “QUAN HỆ GIỮA ĐẠI VIỆT VỚI TRUNG HOA DƯỚI THỜI LÊ - TRỊNH (1599-1789)”
Chiều ngày 20/10/2026, tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp Bộ “Quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh (1599-1789)”, mã số KHXH/NV/2025-13, do TS. Nguyễn Quốc Sinh, Viện Sử học, làm chủ nhiệm đã được tổ chức nghiệm thu chính thức theo Quyết định số 1807-QĐ/VHLKHXHVN ngày 14/10/2026 của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.  

 

    Hội đồng nghiệm thu do PGS.TS. Nguyễn Đức Minh làm Chủ tịch; PGS.TS. Trần Đức Cường làm Phó Chủ tịch; PGS.TS. Nguyễn Văn Kim và PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Chi là hai ủy viên phản biện. Các ủy viên Hội đồng gồm  PGS.TS. Võ Xuân Vinh, TS. Vũ Đức Liêm và TS. Lê Thị Khánh Ly, TS. Trần Thị Quỳnh Trang đảm nhiệm vai trò Thư ký hành chính. Tham dự buổi nghiệm thu còn có đại diện lãnh đạo Viện Sử học, lãnh đạo Ban Quản lý Khoa học và Hợp tác quốc tế, Ban Kế hoạch - Tài chính của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các thành viên thực hiện nhiệm vụ.
    * Làm rõ tiến trình quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh (1599-1789)
    Tại buổi nghiệm thu, TS. Nguyễn Quốc Sinh, chủ nhiệm nhiệm vụ, đã trình bày báo cáo tổng kết, khái quát quá trình triển khai, mục tiêu, nội dung nghiên cứu và những kết quả khoa học chủ yếu đạt được. Nhiệm vụ tập trung phục dựng một cách hệ thống tiến trình quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh, từ năm 1599 đến năm 1789, trong bối cảnh tình hình chính trị ở Đại Việt và Trung Hoa có nhiều biến động, gắn với những thay đổi về triều đại, sự phân tranh quyền lực và những chuyển biến của cục diện khu vực Đông Á. 

     Trên cơ sở khảo cứu, hệ thống hóa và đối chiếu các nguồn sử liệu Việt Nam và Trung Quốc, nhiệm vụ làm rõ bối cảnh lịch sử, những yếu tố tác động và sự biến đổi trong quan hệ giữa hai nước qua từng giai đoạn. Nghiên cứu tập trung phân tích chủ trương, chính sách và hoạt động bang giao của chính quyền Lê - Trịnh với nhà Minh, các chính quyền Nam Minh và nhà Thanh; đồng thời xem xét những mối quan hệ chính trị đan xen giữa các thế lực ở hai nước, qua đó làm rõ cách thức chính quyền Lê - Trịnh ứng xử trước những thay đổi phức tạp của tình hình khu vực.

Anh-tin-bai

Anh-tin-bai
Quang cảnh nghiệm thu

     Bên cạnh phương diện chính trị và ngoại giao, nhiệm vụ còn khảo sát các hoạt động trao đổi kinh tế, giao lưu văn hóa và những mối liên hệ giữa các lĩnh vực này với quan hệ Đại Việt - Trung Hoa. Qua đó, nghiên cứu góp phần nhận diện đặc điểm, tính chất và những chuyển biến trong quan hệ giữa hai nước từ cuối thế kỷ XVI đến cuối thế kỷ XVIII; làm rõ hơn vai trò của hoạt động bang giao, trao đổi kinh tế và giao lưu văn hóa trong việc duy trì, điều chỉnh quan hệ giữa Đại Việt với các chính quyền Trung Hoa qua những hoàn cảnh lịch sử khác nhau.

     Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung tư liệu và nhận định khoa học về lịch sử đối ngoại của Việt Nam thời trung đại, đồng thời cung cấp thêm cơ sở để tìm hiểu phương thức ứng xử ngoại giao của chính quyền Lê - Trịnh trong việc duy trì quan hệ với Trung Hoa, xử lý những vấn đề nảy sinh và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh khu vực có nhiều biến động.

     * Hội đồng trao đổi, phản biện và đánh giá kết quả nghiên cứu
    Sau khi nghe báo cáo của chủ nhiệm nhiệm vụ, Hội đồng tiến hành xem xét, thảo luận và đánh giá các nội dung nghiên cứu, tập trung vào mức độ đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đặt ra; cơ sở tư liệu, phương pháp tiếp cận; tính hệ thống của các luận điểm và những đóng góp khoa học của công trình đối với nghiên cứu lịch sử Việt Nam thời trung đại, đặc biệt là lịch sử quan hệ đối ngoại.
    Các ý kiến nhận xét, phản biện chú trọng việc làm rõ bối cảnh lịch sử và những yếu tố chi phối quan hệ Đại Việt - Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh; cách thức chính quyền Lê - Trịnh ứng xử với những thay đổi về triều đại và tình hình chính trị tại Trung Hoa; cũng như sự vận động của quan hệ hai nước qua các thời kỳ nhà Minh, Nam Minh và nhà Thanh. Việc sử dụng, đối chiếu các nguồn sử liệu của hai nước được xem xét trong mối liên hệ với yêu cầu bảo đảm tính khách quan, độ tin cậy của tư liệu và cơ sở khoa học của những nhận định lịch sử.
    Bên cạnh quan hệ chính trị, ngoại giao, Hội đồng cũng quan tâm đến việc phân tích các hoạt động trao đổi kinh tế, giao lưu văn hóa và mối quan hệ giữa những lĩnh vực này với tiến trình bang giao. Đây là những phương diện góp phần mở rộng cách tiếp cận, giúp nhận diện đầy đủ hơn tính chất đa chiều của quan hệ Đại Việt - Trung Hoa trong giai đoạn 1599-1789, thay vì chỉ xem xét quan hệ hai nước từ hoạt động ngoại giao chính thức.
    Các thành viên Hội đồng đồng thời trao đổi về giá trị của những kết quả nghiên cứu trong việc nhận diện đặc điểm quan hệ Đại Việt - Trung Hoa, làm rõ phương thức ứng xử của chính quyền Lê - Trịnh trước những biến động của tình hình khu vực và bổ sung nhận thức về lịch sử đối ngoại Việt Nam thời trung đại. Những ý kiến nhận xét, phản biện là cơ sở để chủ nhiệm và nhóm nghiên cứu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các luận điểm, nâng cao chất lượng khoa học và khả năng khai thác kết quả của nhiệm vụ.
    * Giá trị khoa học và khả năng ứng dụng trong thực tiễn
    Một trong những đóng góp đáng chú ý của nhiệm vụ là việc hệ thống hóa tiến trình quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh trên cơ sở khảo cứu, đối chiếu các nguồn sử liệu Việt Nam và Trung Quốc. Việc xem xét đồng thời các phương diện chính trị, ngoại giao, kinh tế và văn hóa góp phần làm rõ hơn đặc điểm, tính chất và những biến đổi trong quan hệ hai nước qua một giai đoạn lịch sử kéo dài gần hai thế kỷ, gắn với nhiều biến động của tình hình chính trị trong nước và khu vực.
    Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở khoa học và tư liệu lịch sử phục vụ việc tìm hiểu quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, nhất là những kinh nghiệm trong ứng xử ngoại giao, xử lý quan hệ với các chính quyền Trung Hoa và bảo vệ lợi ích quốc gia trong những hoàn cảnh lịch sử khác nhau. Việc nghiên cứu phương thức ứng xử của chính quyền Lê - Trịnh cho thấy ý nghĩa của việc đặt hoạt động đối ngoại trong mối quan hệ với bối cảnh chính trị, tương quan lực lượng và những yêu cầu cụ thể của đất nước ở từng thời kỳ. Những kết quả này có thể được tham khảo trong công tác nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm lịch sử và cung cấp luận cứ khoa học cho việc xem xét các vấn đề liên quan đến quan hệ đối ngoại hiện nay.
    Bên cạnh đó, nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực đối với công tác nghiên cứu và giảng dạy lịch sử Việt Nam thời trung đại, lịch sử quan hệ quốc tế và lịch sử giao lưu kinh tế, văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc tại các viện nghiên cứu, trường đại học và cơ sở đào tạo. Việc hệ thống hóa, đối chiếu các nguồn sử liệu của hai nước tạo thêm cơ sở tư liệu cho những nghiên cứu tiếp theo về lịch sử bang giao Đại Việt - Trung Hoa, góp phần nâng cao hiểu biết về lịch sử quan hệ hai nước trên cơ sở khoa học, khách quan.
    Thông qua việc làm rõ những đặc điểm và quy luật vận động của quan hệ Đại Việt - Trung Hoa trong một giai đoạn lịch sử cụ thể, nhiệm vụ còn góp phần bổ sung nhận thức về truyền thống đối ngoại của Việt Nam, về cách thức xử lý quan hệ với các quốc gia láng giềng và vai trò của hoạt động ngoại giao trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia. Đây là những giá trị tham khảo có ý nghĩa đối với công tác nghiên cứu lịch sử, giáo dục truyền thống và nâng cao nhận thức về lịch sử đối ngoại Việt Nam.
    * Tiếp tục hoàn thiện sản phẩm sau nghiệm thu
    Kết luận phiên nghiệm thu, Hội đồng ghi nhận những nỗ lực của chủ nhiệm và nhóm nghiên cứu trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp Bộ. Trên cơ sở xem xét báo cáo tổng kết, các sản phẩm nghiên cứu và ý kiến nhận xét, phản biện của các thành viên, Hội đồng thống nhất đánh giá nhiệm vụ “Quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh (1599-1789)” đạt loại Khá.
    Hội đồng đề nghị chủ nhiệm nhiệm vụ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến nhận xét, phản biện; tiếp tục rà soát, chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện nội dung, sản phẩm nghiên cứu, bảo đảm chất lượng khoa học, đồng thời hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu theo đúng quy định hiện hành.
    Việc nghiệm thu chính thức nhiệm vụ “Quan hệ giữa Đại Việt với Trung Hoa dưới thời Lê - Trịnh (1599-1789)” góp phần bổ sung tri thức về lịch sử đối ngoại Việt Nam thời trung đại, làm rõ hơn tiến trình quan hệ Đại Việt - Trung Hoa trong bối cảnh khu vực có nhiều biến động, đồng thời cung cấp thêm nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và tổng kết kinh nghiệm lịch sử.
    Thông qua việc triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Viện Sử học tiếp tục phát huy vai trò của cơ quan nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử Việt Nam, góp phần xây dựng cơ sở khoa học phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, tổng kết thực tiễn và tham vấn chính sách; qua đó làm sâu sắc thêm nhận thức về lịch sử dân tộc và những kinh nghiệm lịch sử có giá trị đối với công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

H.N
Tin nổi bật
  • Bộ sách gồm 10 tập, Viện Sử học dịch, Nxb KHXH xuất bản.
    23/04/2013
  • Đại Nam nhất thống chí đời Tự Đức là bộ sách địa lý học Việt Nam đầy đủ nhất dưới thời phong kiến. Đại Nam nhất thống chí theo bộ Đại Thanh nhất thống chí của Trung Quốc mà chia ra các mục như: phương vi, phân dã, kiến trí, duyên cách, phủ huyện, hình thế, khí hậu, phong tục, thành trì, học hiệu, hộ khẩu, điền phú, sơn xuyên, quan tấn, dịch trạm, thị lập, tứ miếu, tự quán, phân việt, thổ sản, v.v... Ngoài ra, Đại Nam nhất thống chí còn có quyển chép riêng về Cao Miên (Campuchia), Xiêm La, Miến Điện, Nam Chưởng, Vạn Tượng.
    22/04/2013
  • Trong tập sách này, các tác giả không chỉ trình bày các sự kiện về quân sự, chính trị mà còn nêu lên nhiều sự kiện khác thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại....
    27/09/2012
  • "Việt Nam những sự kiện lịch sử (Từ khởi thủy đến 1858)" là cuốn sách ghi lại các sự kiện lịch sử nước nhà từ khởi thủy đến khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược vào giữa thế kỷ XIX.
    27/09/2012
  • Đại Nam liệt truyện là một bộ sách có quy mô khá đồ sộ trong kho tàng thư tịch cổ viết bằng chữ Hán của Việt Nam, do cơ quan làm sử chính thức của nhà Nguyễn là Quốc sử quán biên soạn vào giữa thế kỷ XIX.
    24/09/2012
  • Lịch triều hiến chương loại chí là bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam. Có nghĩa là Phép tắc các triều đại chép theo thể phân loại do Phan Huy Chú soạn trong 10 năm (1809-1819).
    23/09/2012
  • Là bộ sử có giá trị to lớn và quan trọng bậc nhất trong nền sử học Việt Nam thời kỳ cổ trung đại. Bộ chính sử do Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Lê biên soạn.
    22/09/2012
  • Cuốn sách Cổ luật Việt Nam gốm 2 bộ Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ. Quốc triều hình luật (còn gọi là bộ luật Hồng Đức) và Hoàng Việt luật lệ (còn gọi là bộ luật Gia Long) là hai bộ cổ luật duy nhất còn lại cho đến nay của các triều đại phong kiến Việt Nam; là những di sản quý giá có giá trị tham khảo về nhiều mặt cho chúng ta ngày nay.
    19/09/2012
  • Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ là một bộ sách được biên soạn dưới triều Nguyễn theo thể loại Hội điển. Thể loại này được đặt ra nhằm ghi chép lại các điển pháp, quy chuẩn và các dữ kiện liên quan đến tổ chức và hoạt động của một triều đại, một Nhà nước.
    19/09/2012
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1