Ngày 19/10/2026, Ủy ban nhân dân phường Kim Liên phối hợp với Trường Tiểu học Phương Mai, thành phố Hà Nội, tổ chức chương trình trao đổi, giáo dục lịch sử và địa lý địa phương với chủ đề “Đình Khương Thượng”. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo phường Kim Liên, đại diện phòng văn hóa - xã hội, Ban Giám hiệu Trường tiểu học Phương Mai, các thầy cô giáo công tác tại trường Phương Mai cùng với các em học sinh lớp 4C.

Đại diện lãnh đạo UBND phường Kim Liên, BGH Trường Tiểu học Phương Mai và TS. Nguyễn Văn Bảo (Viện Sử học) chụp ảnh

Với vai trò là khách mời danh dự, TS. Nguyễn Văn Bảo đến từ Viện Sử học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) là người trực tiếp thuyết trình về chuyên môn. Đây là phiên Livestream đặc biệt số 18, do Ủy ban nhân dân phường Kim Liên tổ chức, hưởng ứng Chiến dịch 100 ngày chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời hướng tới mục tiêu giúp cộng đồng nâng cao hiểu biết về di sản văn hóa và chủ động tham gia bảo vệ, phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Hoạt động khám phá di tích Đình Khương Thượng của cô giáo và học trò trường Tiểu học Phương Mai

Mở đầu chương trình dưới sự dẫn dắt của cô giáo Nguyễn Thị Hải Yến để các em học sinh khám phá di tích đình Khương Thượng, lưu lại kiến thức trên padlet, có hành trình thú vị để phát hiện điểm đến qua ứng dụng Google Street View, tự tin giới thiệu và học tập bằng tiếng Anh, thiết kế poster, làm mô hình đình làng, hào hứng tái hiện không khí lễ hội và ghi nhớ kiến thức bằng bài vè đặc sắc.

Điểm nhấn của chương trình là bài trình bày của TS. Nguyễn Văn Bảo về quá trình hình thành và phát triển, những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, lễ hội của đình làng Khương Thượng, cụ thể ở những nội dung chính sau đây:

Đình Khương Thượng, di sản văn hóa gắn với lịch sử Thăng Long - Hà Nội

Đình Khương Thượng, tọa lạc tại số 165 phố Khương Thượng, phường Kim Liên, thành phố Hà Nội. Ngôi đình gắn bó lâu đời với đời sống tín ngưỡng, văn hóa và sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương, là nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử cùng các giá trị kiến trúc, nghệ thuật truyền thống.

TS. Nguyễn Văn Bảo thuyết trình về Di tích Đình Khương Thượng

Theo truyền thuyết từ thủa mới lập làng, tại gò con Quy vào đêm 12 tháng 2 âm lịch, nơi đây có ánh hào quang chiếu rọi vào, khiến cho người và muôn vật ốm đau. Vì vậy, dân làng mới cho lập ở đây một miếu thờ là gọi là Miếu Quy Sơn để nhân dân hương khói, tế lễ, cầu cho dân làng khỏe mạnh, mùa màng tốt tươi. Tương tuyền đến thế kỷ XVII, ngôi miếu thờ được nhân dân địa phương chuyển hóa thành ngôi đình làng, từ đó đình làng Khương Thượng gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử của địa phương và đất nước, đặc biệt trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc. Quá trình tồn tại, biến đổi ấy phản ánh sức sống của cộng đồng làng xã cũng như nỗ lực gìn giữ không gian văn hóa truyền thống qua nhiều thế hệ.

Theo nhân dân đình làng thờ thần Quy Động được phong mỹ hiệu là “Phổ Hóa Hoàng Tĩnh Chiêu Cảm Đại Vương” vị thành hoàng làng có nhiều công lao trong việc hộ quốc tí dân, bảo vệ cuộc sống bình yên, phù trợ mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và sự thịnh vượng của cộng đồng. Ngôi đình Khương Thượng hiện lưu giữ được 20 đạo sắc phong từ triều Lê Trung hưng đến triều Nguyễn cùng với văn bia được khắc năm Khải Định thứ 8 (1924). Hàng năm nhân dân làng Khương Thượng tổ chức lễ hội làng vào ngày 11 và 12 tháng 2 âm lịch để tưởng nhớ công ơn của các vị thần.

Về kiến trúc, đình mang những đặc trưng cơ bản của đình làng truyền thống Bắc Bộ, với các hạng mục như nghi môn, sân đình, phương đình, tòa Đại Bái, Ống Muống và Hậu Cung. Hệ thống cấu kiện gỗ, mái ngói và những hình thức chạm khắc trang trí phản ánh kỹ thuật xây dựng, trình độ nghệ thuật cùng quan niệm thẩm mỹ của người xưa. Trải qua thời gian ngôi đình từng bước bị xuống cấp hiện nay đang được Nhà nước cho trùng tu lại trên nền đất cũ. Các tư liệu, đồ thờ và dấu tích còn lưu giữ tại di tích cũng có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử địa phương và văn hóa làng xã. Ngôi đình vì thế không chỉ là địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là một địa chỉ văn hóa góp phần giáo dục truyền thống lịch sử cho các thế hệ hôm nay. Với những giá trị về lịch sử - văn hóa đình làng Khương Thượng được Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng cấp quốc gia năm 1990.

Trong quá trình đô thị hóa, đình Khương Thượng tiếp tục giữ vai trò là không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và gắn kết cộng đồng. Bảo tồn di tích không chỉ là gìn giữ một công trình kiến trúc cổ mà còn là bảo vệ ký ức lịch sử, phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa được hình thành, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Giáo dục lịch sử, địa lý địa phương từ những di sản gần gũi

Lựa chọn đình Khương Thượng làm chủ đề trao đổi với học sinh Trường Tiểu học Phương Mai xuất phát từ yêu cầu đưa kiến thức lịch sử, địa lý địa phương đến gần hơn với đời sống của các em. Ở lứa tuổi tiểu học, những câu chuyện gắn với địa danh, công trình kiến trúc và con người cụ thể thường giúp học sinh tiếp nhận kiến thức sinh động, dễ hiểu và dễ ghi nhớ hơn.

TS. Nguyễn Văn Bảo thuyết trình về Di tích Đình Khương Thượng

Đặc biệt, việc đặt Đình Khương Thượng trong bối cảnh lịch sử Thăng Long - Hà Nội giúp học sinh nhận thức rằng lịch sử dân tộc không chỉ được ghi lại trong sách giáo khoa mà còn hiện diện trong những di tích ở nơi mình sinh sống. Mỗi ngôi đình, ngôi chùa, di tích hay địa danh lịch sử đều có thể trở thành một nguồn tư liệu trực quan, giúp các em khám phá quá khứ và hiểu rõ hơn về truyền thống quê hương.

Giáo dục di sản vì vậy không dừng lại ở việc cung cấp thông tin, mà quan trọng hơn là hình thành tình cảm trân trọng, ý thức gìn giữ và trách nhiệm đối với những giá trị văn hóa của cộng đồng. Khi hiểu được ý nghĩa của di tích, học sinh sẽ có thêm động lực để tìm hiểu lịch sử địa phương, chia sẻ kiến thức với gia đình, bạn bè và thực hiện những hành động thiết thực nhằm bảo vệ di sản.

Hoạt động này cũng góp phần tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, nhà trường, các nhà nghiên cứu và cộng đồng trong giáo dục lịch sử, văn hóa. Qua đó, di sản không chỉ là đối tượng nghiên cứu hay tham quan mà còn trở thành nguồn học liệu có giá trị, hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng gắn kiến thức với thực tiễn.

Chuyển đổi số gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản:

Chương trình được tổ chức trong khuôn khổ triển khai Chiến dịch 100 ngày chuyển đổi số, thể hiện sự gắn kết giữa nhiệm vụ chuyển đổi số với công tác giáo dục lịch sử, văn hóa và bảo tồn di sản. Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ về cập nhật chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; đồng thời gắn với yêu cầu đổi mới giáo dục được xác định trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Theo định hướng đó, chuyển đổi số không chỉ phục vụ cải cách hành chính hay phát triển kinh tế mà còn mở ra phương thức mới trong lưu giữ, quản lý, nghiên cứu và phổ biến tri thức lịch sử, văn hóa. Việc ứng dụng hình thức Livestream giúp nội dung giới thiệu di tích vượt ra ngoài không gian lớp học, tạo điều kiện để học sinh và cộng đồng cùng tiếp cận thông tin, trao đổi và nâng cao nhận thức về giá trị di sản.

Từ hoạt động giới thiệu đình Khương Thượng, có thể tiếp tục phát triển các sản phẩm giáo dục di sản số như video thuyết minh, bộ ảnh kiến trúc, bản đồ địa danh lịch sử, tư liệu số hóa về sắc phong và hiện vật, cùng các câu hỏi tìm hiểu di tích dành cho học sinh. Việc xây dựng những sản phẩm này cần dựa trên nguồn tư liệu đáng tin cậy, có sự tham gia của các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý di tích, bảo đảm tính chính xác của thông tin và tôn trọng các quy định về bảo vệ di sản.

Công nghệ số không thay thế việc bảo tồn trực tiếp và trải nghiệm tại di tích. Hiệu quả bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa tư liệu số với hoạt động tham quan, quan sát kiến trúc, tìm hiểu phong tục và giao lưu với những người am hiểu lịch sử địa phương. Công nghệ cần trở thành cầu nối giúp cộng đồng tiếp cận di sản thuận lợi hơn, đồng thời thúc đẩy sự tham gia chủ động của người dân vào quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Chung tay bảo vệ di sản từ những hành động thiết thực:

Một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình là khuyến khích cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tham gia bảo vệ di sản từ những hành động cụ thể. Đối với học sinh tiểu học, trách nhiệm ấy bắt đầu từ việc giữ gìn vệ sinh khi tham quan đình, không viết vẽ lên kiến trúc, không tự ý chạm vào hoặc di chuyển hiện vật, tôn trọng không gian thờ tự và chấp hành hướng dẫn của người quản lý di tích.

Các em cũng có thể chủ động tìm hiểu lịch sử địa phương qua sách, tư liệu được kiểm chứng, giới thiệu những điều đã học với người thân, bạn bè, sử dụng Internet có trách nhiệm và không chia sẻ thông tin sai lệch về di sản. Những hành động tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa trong việc hình thành lối sống văn minh và ý thức công dân từ sớm.

Các đại biểu chụp ảnh cùng thầy và trò trường Tiểu học Phương Mai

Đối với nhà trường, việc đưa di sản địa phương vào các bài học, hoạt động trải nghiệm và sản phẩm học tập số sẽ giúp giáo dục lịch sử trở nên gần gũi, thiết thực hơn. Chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và cộng đồng cần tiếp tục phối hợp trong kiểm kê, bảo quản tư liệu, số hóa thông tin và tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục di sản phù hợp với từng lứa tuổi.

Có thể nói, hoạt động trao đổi, giáo dục lịch sử và địa lý địa phương với chủ đề đình Khương Thượng do Ủy ban nhân dân phường Kim Liên phối hợp với Trường Tiểu học Phương Mai tổ chức, với sự tham gia thuyết trình chuyên môn của TS. Nguyễn Văn Bảo là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong giáo dục di sản gắn với chuyển đổi số.

Thông qua việc giới thiệu một di tích tiêu biểu của địa phương, chương trình góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, nâng cao hiểu biết lịch sử và khơi dậy trách nhiệm bảo vệ di sản trong học sinh, đồng thời khẳng định vai trò của công nghệ số trong lan tỏa tri thức đến cộng đồng.

Bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ những công trình của quá khứ mà còn là trao truyền ký ức, bồi đắp bản sắc và xây dựng trách nhiệm đối với tương lai. Khi nhà trường, gia đình, chính quyền, các nhà khoa học cộng đồng cùng chung tay, những giá trị lịch sử, văn hóa nói chung, đình Khương Thượng nói riêng sẽ tiếp tục được bảo vệ, phát huy và lan tỏa trong đời sống hiện đại.

Đây là hoạt động thiết thực nhằm đưa tri thức lịch sử đến gần hơn với học sinh tiểu học, góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống văn hóa địa phương và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc bảo tồn di sản. Đồng thời, hoạt động cho thấy vai trò của công nghệ số trong đổi mới phương thức giáo dục, tuyên truyền và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa tới đông đảo người dân.