Chủ trì Hội thảo: PGS.TS. Võ Xuân Vinh - Viện trưởng Viện Sử học

và TS. Nguyễn Quốc Sinh (Chủ nhiệm nhiệm vụ)

Hội thảo do PGS.TS. Võ Xuân Vinh - Viện trưởng Viện Sử học và TS. Nguyễn Quốc Sinh - Chủ nhiệm nhiệm vụ đồng chủ trì. Tham dự có các diễn giả: TS. Vũ Đức Liêm (ĐH Sư phạm Hà Nội), TS. Đỗ Trường Giang (Viện Khảo cổ học), TS. Phạm Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Hán Nôm), cùng đông đảo các nhà khoa học đến từ Viện Sử học.

Chương trình hội thảo diễn ra trong buổi chiều với các phiên trình bày và thảo luận tập trung, xoay quanh nhiều khía cạnh của quan hệ Đại Việt - Trung Hoa, từ chính trị, ngoại giao đến kinh tế, văn hóa và tôn giáo.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, PGS.TS. Võ Xuân Vinh đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của ban tổ chức cũng như chất lượng khoa học của các tham luận. Việc tiếp cận quan hệ Việt - Trung trong bối cảnh khu vực rộng lớn hơn là hướng đi cần thiết, giúp làm rõ bản chất vận động của lịch sử thay vì chỉ dừng ở mô tả sự kiện. Đồng thời, cũng bày tỏ kỳ vọng các ý kiến trao đổi sẽ tiếp tục bổ sung góc nhìn mới, từ đó mở rộng các hướng nghiên cứu liên ngành trong thời gian tới.

Nhìn lại một giai đoạn “chuyển tiếp” của trật tự Đông Á

Trong báo cáo đề dẫn, TS. Nguyễn Quốc Sinh đặt vấn đề từ bối cảnh lịch sử đặc biệt của thế kỷ XVII-XVIII - thời kỳ trật tự khu vực Đông Á không còn vận hành theo những chuẩn mực ổn định vốn có. Những biến động lớn như sự thay thế triều đại ở Trung Hoa đã làm thay đổi cấu trúc quyền lực, khiến các quốc gia trong khu vực phải liên tục điều chỉnh chiến lược.

TS. Nguyễn Quốc Sinh phát biểu đề dẫn Hội thảo

Từ góc nhìn đó, quan hệ Đại Việt - Trung Hoa được tiếp cận như một quá trình tương tác linh hoạt, nơi chính danh và thực lực không tách rời mà cùng tham gia vào việc định hình vị thế của các chủ thể. Cách tiếp cận này giúp vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống, hướng tới việc nhận diện một không gian quyền lực mang tính mở và đa chiều.

Các tham luận: mở rộng cách hiểu về bang giao và tương tác khu vực

Tại hội thảo, các diễn giả đã trình bày nhiều tham luận tiêu biểu, phản ánh đa dạng các cách tiếp cận về quan hệ Đại Việt - Trung Hoa.

Diễn giả trình bày tham luận và trao đổi thảo luận

Cụ thể, TS. Vũ Đức Liêm (ĐH Sư phạm Hà Nội) trình bày tham luận về hoạt động cầu phong, triều cống và bang giao của Đại Việt với Trung Hoa giai đoạn 1600-1644; TS. Đỗ Trường Giang (Viện Khảo cổ học) phân tích vai trò của các thương cảng trong quá trình du nhập Phật giáo vào Thuận Hóa thế kỷ XVII-XVIII; TS. Phạm Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) tập trung vào vấn đề giao lưu Phật giáo giữa Đại Việt và Trung Hoa cùng thời kỳ. Bên cạnh đó, các tham luận của TS. Ngô Vũ Hải Hằng về chính sách “Bất cự Lê, bất phóng Mạc” hay TS. Bùi Văn Huỳnh về chuyến đi sứ năm 1637 cũng góp phần làm rõ nhiều khía cạnh quan trọng của bang giao và tương tác khu vực. Những kết quả này cho thấy quan hệ Đại Việt - Trung Hoa không tồn tại trong một cấu trúc đơn tuyến, mà vận hành trong một không gian đa tầng, nơi các chủ thể vừa chịu ràng buộc vừa chủ động định hình trật tự chung.

Thảo luận khoa học: đa chiều, thẳng thắn và giàu gợi mở

Phiên thảo luận ghi nhận các ý kiến trao đổi của TS. Trần Thị Phương Hoa, TS. Phan Đăng Thuận, TS. Lương Thị Hồng, TS. Nguyễn Thị Lệ Hà, TS. Trịnh Thị Hà.

Các đại biểu thống nhất đánh giá cao tính hệ thống và chiều sâu của các tham luận, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của việc kết hợp nhiều phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu lịch sử khu vực. Một số ý kiến cũng đề xuất tiếp tục mở rộng phạm vi nghiên cứu, tăng cường đối chiếu tư liệu và đẩy mạnh hợp tác học thuật giữa các cơ quan nghiên cứu.

Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi nhưng tập trung, thể hiện tinh thần khoa học nghiêm túc và cởi mở.

PGS.TS. Võ Xuân Vinh phát biểu kết luận Hội thảo

Kết luận hội thảo, PGS.TS. Võ Xuân Vinh ghi nhận những kết quả đạt được, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của việc tiếp tục duy trì các diễn đàn học thuật tương tự. Đoàn chủ trì cho rằng từ các kết quả bước đầu, nhiều vấn đề nghiên cứu có thể được phát triển sâu hơn, đặc biệt là trong việc tiếp cận lịch sử khu vực theo hướng động, liên ngành và so sánh. Việc tăng cường hợp tác giữa các đơn vị nghiên cứu cũng được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng học thuật trong thời gian tới.