Sự kiện vinh dự đón tiếp các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành Trung ương và địa phương: Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; đồng chí Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên; cùng các đồng chí Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, tỉnh Hưng Yên và hơn 300 đại biểu, nhà khoa học, đại diện dòng họ Lê Việt Nam.

Mở đầu chương trình, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng tỉnh Hưng Yên đã phối hợp tổ chức Lễ phát hành bộ tem Kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026). Các đồng chí Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã thực hiện nghi thức ký bìa phát hành đặc biệt và ký lưu niệm trên tranh tem.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu khai mạc Hội thảo

Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu khai mạc và chỉ đạo Hội thảo, nhấn mạnh Nghị quyết vinh danh của UNESCO là sự ghi nhận quốc tế đối với trí tuệ Việt Nam. Đồng chí khẳng định Lê Quý Đôn là đỉnh cao trí tuệ dân tộc với hơn 40 bộ trước tác đồ sộ, tinh thần thực học, thực nghiệp và phương pháp nghiên cứu khoa học nghiêm cẩn. Giá trị tư tưởng của ông về quản trị quốc gia, trọng dụng hiền tài, xây dựng kỷ cương pháp luật và triết lý "phi nông bất ổn, phi công bất phú, phi thương bất hoạt, phi trí bất hưng" vẫn còn nguyên giá trị thời sự đối với công cuộc đổi mới mô hình tăng trưởng hiện nay. Đặc biệt, trước tác Phủ biên tạp lục của ông cung cấp nguồn tư liệu lịch sử và pháp lý vô giá về quá trình xác lập, thực thi chủ quyền biển, đảo của Việt Nam. Quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa, đồng chí đề nghị giới khoa học tập trung làm rõ hệ giá trị di sản Lê Quý Đôn để tạo động lực phát triển đất nước.

Chủ trì Hội thảo (từ trái sang phải): đồng chí Nguyễn Thị Quyên Thanh, GS.TS. Lê Văn Lợi; đồng chí Lê Hoài Trung; đồng chí Trịnh Văn Quyết; đồng chí Hoàng Đạo Cương và đồng chí Trần Quốc Toản

Đồng chí Phạm Quang Ngọc, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên phát biểu chào mừng, bày tỏ niềm tự hào của vùng đất văn hiến với 346 vị đỗ đại khoa. Tỉnh xác định di sản Lê Quý Đôn là nguồn lực tinh thần to lớn để Hưng Yên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ Nhất (nhiệm kỳ 2025-2030), lấy phát triển văn hóa và con người làm nền tảng.

Đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu Đề dẫn tại Hội thảo

Trong Báo cáo đề dẫn,GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nêu rõ tính bách khoa và phương pháp nghiên cứu liên ngành (kết hợp lịch sử, địa lý, kinh tế, nhân học, quản trị...) là đặc điểm nổi bật nhất trong di sản Lê Quý Đôn. Ban Tổ chức định hướng Hội thảo tập trung vào 05 nhóm chủ đề trọng tâm: Lê Quý Đôn với lịch sử, địa lý và chủ quyền quốc gia; Lê Quý Đôn với tư tưởng canh tân và phát triển đất nước: từ thực học đến quản trị quốc gia; Lê Quý Đôn với văn hóa và văn minh Việt Nam: khẳng định tầm vóc của một nhà bác học; Lê Quý Đôn với chủ nghĩa yêu nước và tinh thần thời đại; Lê Quý Đôn với quê hương Hưng Yên và sự lan tỏa của di sản văn hóa.

Hội thảo đã tiếp nhận hơn 70 báo cáo khoa học từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu thuộc nhiều cơ quan Trung ương, địa phương và viện nghiên cứu, các trường Đại học trên cả nước. Chương trình thảo luận diễn ra qua 2 phiên chuyên đề:

Phiên thứ nhất: "Lê Quý Đôn - Cuộc đời và sự nghiệp" tập trung làm rõ bối cảnh lịch sử, môi trường học thuật và những nhân tố hình thành tư tưởng, nhân cách của nhà bác học.

PGS.TS. Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học (VASS) trình bày tham luận tại Phiên 1 Hội thảo

Mở đầu phiên chuyên đề, PGS.TS. Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học trình bày tham luận "Lê Quý Đôn với thời đại lịch sử của ông", phân tích mối quan hệ giữa bối cảnh chính trị, học thuật Đại Việt thế kỷ XVIII với sự hình thành tư duy trị quốc, phương pháp khảo cứu và tầm vóc bách khoa của Lê Quý Đôn. Tiếp đó, GS.TS. Nguyễn Văn Kim trình bày tham luận "Lê Quý Đôn - Nhà trí thức tiêu biểu trong bối cảnh tri thức Đông Nam Á thế kỷ XVIII"; Nhà nghiên cứu Nguyễn Thanh với tham luận "Môi trường học thuật và khoa bảng vùng Sơn Nam nửa cuối thế kỷ XVII-XVIII: Bối cảnh hình thành và ảnh hưởng đến Lê Quý Đôn"; PGS.TS. Đặng Văn Bài trình bày "Nhà bác học Lê Quý Đôn - Từ góc nhìn di sản học hiện đại", góp phần soi sáng giá trị di sản của Lê Quý Đôn từ nhiều cách tiếp cận liên ngành.

PGS.TS. Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam trình bày tham luận tại Phiên 2 Hội thảo

Phiên thứ 2: "Lê Quý Đôn - Di sản và giá trị thời đại", mở rộng thảo luận về ý nghĩa đương đại của di sản Lê Quý Đôn đối với quản trị quốc gia, chủ quyền, văn hóa và ngoại giao. Trong tham luận của PGS.TS. Trần Đức Cường (Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam) đã hệ thống hóa các bằng chứng lịch sử - pháp lý trong tác phẩm Phủ biên tạp lục, chứng minh quá trình Nhà nước Việt Nam xác lập và thực thi chủ quyền liên tục, hòa bình trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tham luận “Đóng góp và giá trị của Lê Quý Đôn đối với văn hóa và văn minh dân tộc: từ nền tảng văn minh tri thức đến sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới” của đồng chí Lê Thị Hồng Vân (Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao) góp phần làm sáng tỏ những đóng góp của danh   đã nêu rõ những đóng góp và giá trị của danh nhân Lê Quý Đôn trong nền văn hóa dân tộc, đồng thời nhấn mạnh giá trị sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Đồng chí Lê Hoài Trung Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao phát biểu tổng kết Hội thảo

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao khẳng định kết quả Hội thảo đã góp phần bổ sung những nhận thức mới về thân thế, sự nghiệp và hệ giá trị của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, đồng thời mở ra nhiều hướng nghiên cứu liên ngành trong thời gian tới.

Toàn cảnh Hội thảo

Là đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Sử học tham gia tích cực vào quá trình chuẩn bị nội dung học thuật và công tác chuẩn bị tổ chức Hội thảo. Đồng thời, có nhiều nhà khoa học đóng góp tham luận, tham gia thảo luận tại Hội thảo, góp phần nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Thông qua đó, Viện Sử học tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những lực lượng nòng cốt của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong nghiên cứu lịch sử, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc nói chung; đóng góp thiết thực vào việc lan tỏa các giá trị tư tưởng, học thuật của Lê Quý Đôn nói riêng, phục vụ sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Một số hình ảnh đoàn đại biểu Viện Sử học tại Hội thảo