Đ/c Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư phát biểu chỉ đạo và giao nhiệm vụ cho Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tại Hội nghị Công bố Quyết định của Bộ Chính trị về công tác tổ chức và cán bộ (Ảnh: TTXVN)

Khẳng định vị trí là cơ quan nghiên cứu chiến lược của Đảng

Theo Quyết định, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam là đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Viện Hàn lâm có chức năng nghiên cứu cơ bản về khoa học xã hội và nhân văn, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ việc hoạch định, hoàn thiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; Đồng thời, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, tư vấn, tham gia đánh giá việc triển khai các chủ trương, chính sách lớn; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

So với các quy định trước đây tại Nghị định của Chính phủ, Quyết định lần này thể hiện rõ hơn tính chất là cơ quan trực thuộc Trung ương Đảng, qua đó nâng cao vai trò tham mưu chiến lược của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong hệ thống chính trị.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam tại Hội nghị Công bố Quyết định

Mở rộng, cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm

Quyết định mới xác định hệ thống nhiệm vụ toàn diện, bao quát các lĩnh vực cốt lõi của khoa học xã hội và nhân văn, trong đó nhấn mạnh:

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

- Sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; những vấn đề của nền kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các mô hình, phương thức kinh tế mới.

- Nghiên cứu phát triển con người Việt Nam, hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình.

- Nghiên cứu các vấn đề dân tộc, tôn giáo, lịch sử, văn hóa; dự báo xu hướng quốc tế và khu vực.

- Tổ chức điều tra cơ bản, phân tích, dự báo phục vụ hoạch định chính sách.

Đáng chú ý, Quyết định bổ sung rõ nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ trong hoạt động nghiên cứu.

Bên cạnh đó, Viện Hàn lâm tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như tư vấn chính sách, đào tạo sau đại học, xuất bản khoa học, phát triển hệ thống thông tin – thư viện, và mở rộng hợp tác quốc tế sâu rộng.

Kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả

Quyết định quy định rõ cơ cấu tổ chức của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam gồm các đơn vị chức năng, các viện nghiên cứu chuyên ngành và các đơn vị sự nghiệp trực thuộc.

Lãnh đạo Viện gồm Chủ tịch và không quá 4 Phó Chủ tịch; trong đó Chủ tịch Viện đồng thời là Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương theo phân công của Bộ Chính trị.

Cơ cấu tổ chức được sắp xếp theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, bao quát đầy đủ các lĩnh vực nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và phổ biến tri thức.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước với Ban lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Ảnh: TTXVN)

Bảo đảm hoạt động ổn định, liên tục trong giai đoạn chuyển tiếp

Quyết định cũng quy định rõ các điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm hoạt động của Viện Hàn lâm diễn ra liên tục, ổn định, không gián đoạn nhiệm vụ chính trị và chuyên môn.

Về cơ chế tài chính, Viện Hàn lâm tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành trong năm 2026 và sẽ được hướng dẫn cơ chế mới từ năm 2027.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ khi Quyết định có hiệu lực, Viện Hàn lâm phải hoàn thiện các thủ tục về con dấu, xây dựng và ban hành quy chế làm việc theo quy định mới.

Tạo động lực phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới

Việc ban hành Quyết định số 12-QĐ/TW không chỉ hoàn thiện khung pháp lý cho tổ chức và hoạt động của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Đây là cơ sở quan trọng để Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy vai trò trung tâm nghiên cứu chiến lược, góp phần cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.